Arşiv Okumaları / 147

Darbhane-i amire defterdarı müşir-i mükerrem atufetlü efendi hazretleri
Müderrisin-i kiramdan olup huzur-ı lamiü'n-nur-ı hazret-i şahanede kıraatı muattal olan tefsir-i şerif dersine memur hoca efendilerden enderun-ı hümayundan mahrec aziz efendiye tekaüd olmak şartıyla emtia gümrüğünden beşyüz ve Silivri vücuhundan olup bundan akdemce vefat eden numan ağanın mahdumu ismail şayeste-i atıfet-i seniyye olduğundan hazine-i amireden ikiyüz kuruş maaş tahsisi hususuna irade-i seniyye müteallik buyurulmuş olmağla mucibince senedlerinin tanzim ve bab-ı aliye serian takdimine himmet buyuralar deyü buyuruldu
fi 17 L. (Şevval) sene (12)52

Arşiv Okumaları / 146

1
Eazım-ı vükelâ-yı fiham-ı saltanat-ı seniyyemizden Adliye Nazırı düstur-ı mükerrem müşir-i müfahham nizamü'l-âlem Vezir-i dirayet-semirim Cevdet Paşa edamalluhu teâlâ iclânın fitrat-ı asliyesinde merkûz ve mermûz olan

2
gevher-i [ gûher ] giran-beha-yı hamiyet ve gayret-i kâmile ve mâye-i makbul-i dirâyet ve sadakat-ı bâhire iktizâsınca  şimdiye değin mahsül-i uhde-i ehliyeti olan hutub-ı cesime-idevlet-i aliyemde ibrâz ve izhâriyet ile

3
mesâi-i cemile ve hidemât-ı ber-güzidesi nezd-i mekârim-vefr-i şehriyârânemde rehn-i sipâs ve tahsin olarak hakkında ber-kemâl olan teveccühât celile-i tâcidârânemin nişâne-i mahsusı olmak üzere

4
bu kere müetalik ve şeref-sâdır olan emr ü ferman-ı meali-unvân-ı pâdişâhânem mucebince müşarü'n-ileyhin kerimesi fahrü'l-muhadârât Aliye Fatma Hanım zîdet iffetuhâya şefkat-nişân-ı hümâyûnımın ikinci rütbesinden bir kıt'ası

5
ihsan kılınmış olduğunu mutazammın iş bu berat-ı alişanım tasdir olundu hurrira fi'l-yevmi'l-hâmis min şehr-i şevvâli'l-mükerram lisene salis ve  selase miete ve elf (5 şevval 1303)

Arşiv Okumaları / 145

Numara: 9
Karargâh
16-2-(13)32

Hû 
18. Kolordu Kumandanlığına

Orduma:
Arslanlar;
1-Bugün Türklere şan İngilizlere kara meydan olan şu kızgın toprağın müşemmes semasında şühedamızın ruhları şad ü handan pervaz ederken ben de hepinizin pak ve temiz alınlarından öperek cümlenizi tebrik ederim.
2- Bize ikiyüz seneden beri tarihimizde okunmayan bir vakayı kaydettiren Cenab-ı Allah'a hamd ve şükür eyleyelim.
Allah’ın azametine bakınız ki, bin beş yüz senelik İngiliz Devleti’nin tarihine bu vak'ayı ilk defa yazdıran Türk süngüsü oldu. İki seneden beri devam eyleyen Cihan harbi böyle parlak bir vak'a gösteremedi.
3- Ordum gerek Kut karşısında ve gerekse Kut’u kurtarmaya gelen İngilizler karşısında şehit ve mecruh olarak üç yüzü mütecaviz zabitle on bin neferini gaib eyledi. Fakat buna mukabil bugün Kut’dan beş general olmak üzere dört yüz seksen bir zabitle cem'an on üç bin üç yüz neferlik ingiliz ordusunu teslim alıyoruz. Bu teslim aldığımız orduyu kurtarmaya gelen İngiliz ordusuna da bugüne kadar  otuz bin zayiat verdirdik.
4- Şu iki yeküne sathi bir nazar atf edilince cihanı hayretlere düşürecek büyük bir fark görülecek ve tarih bu vak'ayı yazacak kelime bulmakta müşkilata uğrayacaktır.
5- İşte Türk sebatının İngiliz inadını kırdığını bu harbde birinci defada Çanakkale’de, ikinci defada burada görüyoruz.
6- Yalnız süngü ve göğsümüzle kazandığımız bu zafer yeni tekemmül eylemekde bulunan vesait-i harbiyemiz karşısında atideki muvaffakiyatımıze parlak [beşaret] olacağına kat'i bir delildir.
7- Bu günün ismine Kut Bayramı  namını veriyorum. Umum ordumun kıtaatı, her sene bu günü tes'îd ederken şehitlerimize yasinler, tebarekeler, fatihalar okuyacaktır. Şühedamız, cennat-ı ulyasında, semevatta kızıl kanlar ile pervaz ederken, gazilerimiz de atideki zaferlerimize nigehban olsunlar:

Altıncı Ordu Kumandan Vekili
Mirliva Halil

Not: Bu belge Osmanlıca Tarih Edebiyat grubu üyeleri tarafından çevrilmiştir.

Osmanlıca Tarih Edebiyat grubuna ulaşma linki

Zafer Şık
Osmanlı Türkçesi Arşiv Uzmanı
.

Arşiv Okumaları / 144

Veliy-i Nimet Efendim;
Şu mektubumu size hastaneden kemal-i teessür ve mateme bürünmüş olduğum halde karalamaya mecbur oluyorum. Şuanda duyduğum tahassüsatım beni her nevi hüzünlere gark ediyor ve ağlamak için kalemde katre katre toplanan yaşların her halde gözümden boşanmasını istiyorum. Filhakika bunu istemekte çok geçmiyor ve bu saika-i melal için için ağlıyorum. Teessür durumunu bu suretle tadile kısmen muvaffak oluyorum. Va esefa ki… Mazinin avdet etmemesi kadar nazarımda uzak görünen hayalatım “şehit kardeşimin, sevgili kardeşim Mehmet Şevketin” al kanlar içinde uykuya dalan vücudunu temsil ediyor. Onun artık hayatının bu dünyadan nasipdar olmadığını irae ediyordu. Eyvah! Ne derin ebedi bir uyku! Safha-i şebabının ilk demlerine ilk adımını koymaya başlamış… bir biraderimin bu alemden artık uful ettiğini gördüğümden dolayı onun arkasından koşmak istiyorum. Ona peyrev olmak istiyorum ve kendisine yetişmek hakkına malik olamadığımdan kendime sitemler ediyorum. O şehid biraderim nasıl ki topraklar altında ihtimal çürümüş de kokusu gelmiş validesinin ağuşuna atlamakta tereddüt etmediyse ben de bu nevnihal  vatanın arkasından gitmek veyahut ona peyşu olmaya azm etmeliydim. Kabri rahmet-i rahman olan müteveffaya validemin elini uzatarak ancak on sene sonra kendi yanına birlikte uyumaya almış olduğu küçük yavrucağına gösterdiği şefkati bana göstermediği için cidden meyus, şimdi hakikaten nalanım. Ben de bunlarla birlikte ebedi hob alude

Arşiv Okumaları / 143

Hû

Bitlis vilayetinden dahiliye nezaretine varid olan şifre telgrafname suretidir.

C. 26 teşrin-i sani sene 316 tastanlı nezdinde zuhur eden mektub hurufat-ı Osmaniye ile muharer ise de
buraca bilinir bir lisan yazılı olmadığından münderecatın şifreli İLE arzı mümkün olamadı aslı posta ile takdim olunmak üzere emr-i alî-i daverîleri muntazırdır merkum ise TAHT-I tevkifde bulunduğu maruzdur.
fi 27 teşrin-i sani sene 316

Bitlis valisi hüsni
Hâlâ

Not: Bu belge Osmanlıca Tarih Edebiyat grubu üyeleri tarafından çevrilmiştir.

Osmanlıca Tarih Edebiyat grubuna ulaşma linki

Zafer Şık
Osmanlı Türkçesi Arşiv Uzmanı

Arşiv Okumaları / 142

Maliye nezaretine
ordu ve canik kazaları a'şarının ne suretle ihalesi icra olunacağı ifadesini ve gümüşhane ve karahisar sancakları a'şarının dahi marifetiyle tesviyyesi istizanını havi trabzon defterdarı saadetlü bey tarafından varid olan bir kıta tahrirat meclis-i valaya i'ta ile kıraat olunmuş ve suret-i iş'ara nazaran bu babda olan re'y-i devletlerinin istifsarı lazım gelerek manzur-ı valaları buyrulmak üzere tahrirat-ı mezkure leffen gönderilmiş olmağla bi'l-mütalaa ol-babda re'y-i samilerinin iş'arı mütevakkıf-ı himem-i behiyyeleridir.

Osmanlıca Tarih Edebiyat grubuna ulaşma linki

Arşiv Okumaları / 141

Trabzon eyaleti dahilinde  gümüşhane ahalisinden TARİKAT-İ aliyye-i KÂDRİYYEDEN salih babanın alil olarak emr-i taayyüşde zaruret çekmekde olduğundan merhameten yevmiyye iki vukIYye nan-ı aziz TAYİNiçün tahrirat-ı tasdiri istid'asına DAİR takdim eylediği arzuhal  meclis-i valaya  bi'l-i'ta KIRAET olunarak manzur-ı atufileri olmak üzere leffen gönderilmiş OLDUĞU  beyanıyla TEZKERE